Երևան –Օշական - Հառիճ - Գյումրի

Ուղևորություն դեպի Օշական: Այցելություն հայոց այբուբենի հեղինակ Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոցի անվան եկեղեցի, որտեղ գտնվում է Մաշտոցի գերեզմանը:

Օշականից  ճանապարհը  շարունակվում է դեպի  Շիրակի մարզ: Այցելություն և էքսկուրսիա Շիրակի  մարզի հոգևոր-մշակութային կենտրոն (7-19-րդ դդ.) նշանավոր վանական համալիր` Հառիճավանք: Վանքի գլխավոր եկեղեցին կառուցվելէ 1201թ.-ին Ջաքարե և Իվանե Զաքարյան-Երկայնաբազուկների հրամանով:

Ուղևորություն իր մեծությամբ և տնտեսական հզորությամբ Հայաստանի երկրորդ քաղաք Գյումրի: Էքսկուրսիա Գյումրի քաղաքում` նոր բնակելի թաղամաս Անի, աշխարհահռչակ շանսոնյե   Շառլ Ազնավուրի արձան:
Ընթրիք և գիշերակաց Գյումրիում:

 

Ուղևորություն և այցելություն Ախուրյան գետի ձախ ափին գտնվող Մարմաշենի վանական համալիր: Նշանավոր Պահլավունի իշխական տան կրոնական-մշակութային կենտրոն( 10-13-րդ դդ.) Մարմաշենի վանական համալիրի տարածքում: Համաձայն եկեղեցու հարավային պատի արձանագրության վանքը կառուցել է իշխան Վահրամ Պահլավունին 988-1029թթ.-ին։ Մարմաշենի վանքը եղել է Հայաստանի կրոնական ու մշակութային նշանավոր կենտրոն, այն հայկական հոգևոր ճարտարապետության արժեքավոր համալիրներից է։

Ուղևորություն դեպի Տաշիր-Ձորագետի թագավորության կենտրոն Լոռի բերդաքաղաք:

Ընթրիք և գիշերակաց Ստեփանավանում:

 

Ուղևորություն դեպի Դսեղ գյուղ, որտեղ գտնվում է մեծանուն գրող Ամենայն հայոց բանաստեղծ Հովհաննես Թումանյանի տուն-թանգարան: Այցելություն Դևբեդի ձորալանջի բարձրադիր դարավանդների վրա, Օձուն գյուղում գտնվող, Սուրբ Հովհաննես եկեղեցի:

Այցելություն հայոց Խոսրովանույշ թագուհու կողմից 966թ-ին կառուցված Սանահինի վանական համալիր: Սանահինը եղել է Կյուրիկյանների վարչական կենտրոնը և տոհմական դամբարանը (մինչև XIIդ. կեսը), ինչպես նաև Կյուրիկյան թագավորության եկեղեցական թեմի առաջնորդ-եպիսկոպոսի աթոռանիստը։ X-XI դդ. եղել է մշակութային կենտրոն, ունեցել բարձրագույն տիպի դպրոց` հարուստ գրադարանով: XII-րդ դարի վերջին Տաշիր գավառի կազմում Սանահինը դարձել է  Զաքարյանների  սեփականությունը և տոհմական հանգստարանը: Սանահինի համալիրի կազմում են Ս.Աստվածածին և Ամենափրկիչ եկեղեցիները, 3 գավիթ, գրատունը, զանգակատունը, ակադեմիան, Ս. Գրիգոր փոքրաչափ եկեղեցին:

Այցելություն հայ ճարտարապետության անգին գոհարներից Հաղպատի վանական համալիր: XIIդ. 2-րդ կեսից մինչև XIV-րդ դար Հաղպատի վանքը եղել է Կյուրիկյան թագավորության թեմական կենտրոն, Սանահինից այստեղ է տեղափոխվել տեղական թագավորների տոհմական գերեզմանատունը։ Իվանե Ջաքարյանի հրամանով 1223թ.-ին վանքի միաբանության պաշտպանության համար մոտակայքում կառուցվում է Հաղպատի ամրոցը` Կայան բերդը։ XI-XIII –րդ դարերում Հայաստանում հայտնի էին Հաղպատի դպրոցը և գրատունը։ Այստեղ ուսուցանել են քերականություն, հռետորություն, փիլիսոփայություն, աստվածաբանություն, երաժշտություն և այլ առարկաներ։ Հաղպատը հայտնի էր նաև իր մանրանկարչական դպրոցով։ Մի քանի տարի կրոնավորի սքեմի տակ Հաղպատում է ապրել Սայաթ-Նովան։
Ընթրիք և գիշերակաց Հաղպատում:

 

Ճանապարհին կանգառ և այցելություն Ապարան քաղաք, որտեղ ըստ ավանդության եղել է հայոց Արշակունյաց արքաների ապարանքը: Այցելություն վաղ միջնադարյան հայ ճարտարապետության դասական օրինակ հանդիսացող, բազիլիկ տիպի Սուրբ Խաչ եկեղեցի (4-5–րդ դդ):

Ուղևորություն դեպի Արագածի լանջն ի վեր: Բյուրականից հարավ-արևմուտք, 2300 մետր բարձրության վրա է գտնվում միջնադարյան բերդաքաղաք և անառիկ ամրոց Ամբերդը: Այն գտնվում է եռանկյունաձև   հրվանդանի վրա, որի ափերը ողողում են Արխաշեան և Ամբերդ գետերը: Դղյակը և պարսպի որոշ հատվածներ կառուցվել են VII-րդ դարում Կամսարականների օրոք: X-րդ դարում նշանավոր Պահլավունի իշխանական տանը պատկանող Ամբերդը եղել է Բագրատունիների թագավորության ռազմապաշտպանական կարևոր հենակետերից մեկը:
Վերադարձ Երևան: